Waarnemingen met ESO’s Very Large Telescope (VLT) hebben voor het eerst aangetoond dat een ster die in een baan om het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg draait precies zo beweegt als Einsteins algemene relativiteitstheorie voorspelt. ESO/L. Calçada
Waarnemingen met ESO’s Very Large Telescope (VLT) hebben voor het eerst aangetoond dat een ster die in een baan om het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg draait precies zo beweegt als Einsteins algemene relativiteitstheorie voorspelt. Zijn baan is rozetvormig in plaats van elliptisch, zoals Newtons zwaartekrachttheorie suggereert. Dit resultaat, waarnaar lang is gezocht, is te danken aan een reeks metingen van toenemende nauwkeurigheid die zich over een periode van bijna dertig jaar uitstrekt. ‘Einsteins algemene relativiteitstheorie voorspelt dat de omloopbaan van het ene object om het andere niet gesloten is, zoals voorspeld door de zwaartekrachttheorie van Newton, maar een voorwaartse precessiebeweging maakt.
Dit beroemde effect – voor het eerst waargenomen bij de baanbeweging van de planeet Mercurius om de zon – was het eerste bewijs dat de algemene relativiteitstheorie bevestigde. Nu, honderd jaar later, hebben we hetzelfde effect gedetecteerd bij de beweging van een ster die om de compacte radiobron Sagittarius A* in het centrum van de Melkweg draait. Deze observationele doorbraak versterkt het bewijs dat Sagittarius A* een superzwaar zwart gat met 4 miljoen keer de massa van de zon moet zijn,’ zegt Reinhard Genzel, directeur van het Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik (MPE), in Garching, Duitsland, en tevens de architect van het dertig jaar...
dinsdag, 14 april 2020 06:01 Geschreven door Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
Het apparaat Surfreside-3 van de Universiteit Leiden. Foto: Leiden University
Een internationaal team van sterrenkundigen heeft in een laboratorium van de Universiteit Leiden laten zien dat methaan kan ontstaan op ijzige stofdeeltjes in de ruimte. Het vermoeden dat dit kon, bestond al langer, maar doordat de omstandigheden in de ruimte lastig zijn na te bootsen, was het nog nooit gelukt om dit te bewijzen. De onderzoekers publiceren hun bevindingen maandagavond in het tijdschrift Nature Astronomy.
Methaan, bij ons bekend als de hoofdcomponent van aardgas, is een van de eenvoudigste koolwaterstoffen. Het bestaat uit een koolstofatoom met vier waterstofatomen: CH4. Op aarde kennen we methaan vooral als een brandbaar gas dat ontstaat uit vergane resten van organisch materiaal. Ook in de ruimte is methaan voorhanden. Neptunus en Uranus bevatten bijvoorbeeld naast waterstof en helium vooral methaangas. Op Saturnusmaan Titan, de enige maan in ons zonnestelsel met een dichte atmosfeer, regent het niet water maar vloeibaar methaan. Buiten ons zonnestelsel, in de interstellaire ruimte, is methaanijs een van de tien meest voorkomende ijsvormen.
Hangplek
De heersende mening over hoe methaanijs in de ruimte ontstaat, is dat er eerst CH gevormd wordt, dan CH2, vervolgens CH3 en uiteindelijk CH4. In de gasfase is deze reactie langzaam. Maar op een ijzig stofdeeltje verloopt de reactie sneller. Dat komt onder andere doordat ijzige stofdeeltjes een 'hangplek' vormen voor atomen en moleculen. Daardoor wordt het waarschijnlijker dat deze elkaar vinden. Bovendien vangen de stofdeeltjes de...
Joeri Gagarin aan boord van de Vostok 1 ruimtecapsule Foto: AFP
De Vostok 1 (Oost 1) ruimtemissie was niet enkel de eerste Russische bemande ruimtevlucht maar was tevens ook 's werelds eerste bemande ruimtemissie die werd uitgevoerd door de Russische kosmonaut Joeri Gagarin. Deze 27 jarige kosmonaut werd op 12 april 1961 vanop de Baikonur lanceerbasis gelanceerd in zijn Vostok ruimtecapsule en hiermee werd hij de eerste mens in de ruimte.
De Sovjet-Unie was er niet enkel in geslaagd om als eerste land een satelliet in een baan om de Aarde te brengen maar kreeg dankzij deze succesvolle ruimtevlucht nu ook toegang tot de ruimte waardoor de ruimtewedloop tussen Amerika en de Sovjet Unie nu definitief van start ging. In totaal duurde deze eerste Vostok missie 1 uur en 48 minuten. In die tijd maakte de 4,7 ton zware ruimtecapsule één omwenteling om de Aarde. Joeri Gagarin werd na deze eerste ruimtevlucht wereldwijd onthaald als een held maar pas jaren na zijn missie werd bekend dat de Sovjet-Unie zowel over de manier van landen als over de lanceerplaats verkeerde informatie had vrij gegeven.
De eerste mens wordt op 12 april 1961 gelanceerd vanop Bajkonoer - Foto: Roscosmos
In de vroege ochtend van 12 april werden Joeri Gagarin samen met reservekosmonaut German Titov klaargemaakt voor hun ’s werelds eerste ruimtereis waarna de twee met een busje over gebracht werden van het MIK assemblagegebouw naar het lanceerplatform LC1 omstreeks 8u50 plaatselijke tijd. Eenmaal Gagarin zich in zijn bolvormige capsule bevond bovenop de...
Een herdenkingsmonument op de Plesetsk lanceerbasis. Foto: Sergey Rublëv/Wikipedia
Rusland heeft een zeer rijke geschiedenis op vlak van ruimtevaart en rakettechnologie. Toch kent het land ook een bijzonder tragische gebeurtenis in zijn ruimtevaartgeschiedenis die lange tijd werd stil gehouden. Zo kwamen op 18 maart 1980 maar liefst 48 mensen op het leven en raakten vele tientallen gewond tijdens de voorbereidingen van de lancering van een Vostok-2M raket op de Plesetsk lanceerbasis in het noordwesten van Rusland. Voor het Westen werd deze ramp vele jaren stil gehouden.
In maart 1980 had normaal vanop de Plesetsk lanceerbasis in Rusland een Vostok-2M raket moeten gelanceerd worden vanop het lanceercomplex 43 (Site 43). De Vostok-2M raket werd ontworpen door de Sovjet-Unie als aangepaste versie van de R-7 raket en werd in augustus 1964 voor het eerst gelanceerd waarna deze vooral gebruikt werd voor het lanceren van militaire satellieten. Deze raket moest in maart 1980 een Tselina-D militaire satelliet in de ruimte brengen die vanuit een baan om de aarde radiosignalen op aarde moest onderscheppen in het kader van spionage. Op 17 maart 1980 werd de tweetraps raket overgebracht naar het lanceerplatform waarna verschillende tests werden uitgevoerd alvorens de raket werd voorzien van brandstof. Uiteindelijk begon men op 18 maart 1980, enkele uren voor de lancering, met de Vostok-2M raket te voorzien van brandstof maar toen deze werkzaamheden ten einde liepen, vond er zich een enorme explosie plaats op het lanceercomplex. Aangezien er op dat moment nog heel veel technici aan het werk waren op het...
donderdag, 09 april 2020 12:53 Geschreven door Kris Christiaens
Lancering van de Sojoez MS-16 ruimtecapsule. Foto: NASA TV
Op donderdag 9 april 2020 is vanop de Bajkonoer lanceerbasis in Kazachstan een Sojoez ruimtevaartuig gelanceerd met aan boord drie ruimtevaarders. De drie ruimtevaarders, één Amerikaan en twee Russen, werden voor het eerst in de ruimte gebracht met een Sojoez 2.1a raket en niet meer met een Sojoez FG raket. De drie nieuwe bemanningsleden moeten normaal zes maanden leven en werken aan boord van het internationale ruimtestation. Als gevolg van de wereldwijde crisis met het coronavirus verliepen ook de voorbereidingen en de lancering zelf onder zeer strenge veiligheidsmaatregelen.
De Sojoez MS-16 ruimtecapsule vertrok om 10u05 Belgische tijd vanop hetzelfde lanceercomplex vanwaar ook 's werelds eerste ruimtevaarders, Joeri Gagarin, werd gelanceerd. Negen minuten na de start van de lancering vanop het legendarische lanceerplatform op de Bajkonoer lanceerbasis werd de Sojoez MS-16 ruimtecapsule losgemaakt van de raket en begonnen de ruimtevaarders aan hun reis naar het internationale ruimtestation ISS. Vier omwentelingen om onze planeet later koppelde de Sojoez MS-16 zich om 16u13 Belgische tijd probleemloos vast aan de Zvezda module van het ruimtestation. Eenmaal aangekomen bij het ruimtestation werden de drie nieuwe bemanningsleden opgewacht door de kosmonaut Oleg Skripochka en de twee Amerikaanse astronauten Andrew Morgan en Jessica Meir. In het verleden duurde de vlucht van een Sojoez ruimtetuig naar het internationale ruimtestation steeds twee dagen. Ook de Amerikaanse Space Shuttles deden er steeds twee dagen over om het ISS te bereiken. Gedurende de voorgaande...